Trabzon’da fındık hasadı başladı. Günlerce bahçede çalışan üretici; topluyor, patozdan geçiriyor, güneşte kurutuyor, ayıklıyor ve satışa hazırlıyor. Peki, bunca emeğin karşılığı neden üreticiyi memnun etmiyor?
Sait Yılmaz’ın Gözünden
Trabzon’da fındık sezonu başladı.
Ben de bu yıl fındık bahçesine giderek üreticinin emeğini yerinde gördüm. Açık söyleyeyim; fındığın dalından koparılıp satılacak hale gelmesine kadar geçen süreci görünce, “Bu emeğin karşılığı gerçekten bu fiyat mı?” diye sormadan edemedim.
Fındık toplamak, dışarıdan bakıldığı kadar kolay değil.
Günlerce bahçede çalışılıyor. Dalından tek tek toplanan fındıklar harmana getiriliyor, patozdan geçiriliyor. Ardından güneşin altında günlerce kurutuluyor. Yetmiyor; içindeki delikli, kurtlu ve bozuk fındıklar tek tek ayıklanıyor.
Bütün bu işlemlerden sonra ürün satışa hazır hale geliyor.
Yani fındığın içinde sadece ürün yok; alın teri var, emek var, sabır var, günlerce süren bir mücadele var.
Üretici neden memnun değil?
Fındık üreticilerinden Ercan Balcı ile de konuştuk.
Balcı, yaşadıkları sıkıntıyı şu sözlerle dile getirdi:
“Fındığımızı büyük eziyetler ve zorluklar içerisinde topladık. Ancak devletin vermiş olduğu fındık fiyatı bizleri pek tatmin etmedi. Fındığın biraz daha değerli olmasını istiyoruz. Bizler fındığımızın en iyi şekilde değerlendirilmesi ve devletimize kazandırılması için büyük emek veriyoruz.”
Bu sözlerin üzerinde düşünmek gerekiyor.
Üretici sadece “daha fazla para” istemiyor.
Üretici, verdiği emeğin karşılığını istiyor.
Çünkü bahçenin masrafı var. İşçiliği var. Ulaşımı var. Gübrelemesi, ilaçlaması, bakımı var. Hasadı var. Kurutması var. Ayıklaması var.
Bütün bunların sonunda üretici elindeki fındığın fiyatına baktığında emeğinin karşılığını yeterli görmüyorsa, burada ciddi bir sorun var demektir.
Fındık üreticisi korunmalı
Türkiye’nin önemli tarım ürünlerinden biri olan fındığın gerçek değerini bulması gerekiyor.
Üretici korunmazsa, üretim sürdürülemez.
Bugün bahçede çalışan insanın emeğini görmezden gelirsek, yarın o bahçelerde çalışacak insan bulmakta zorlanabiliriz.
Bu nedenle fındık fiyatı belirlenirken yalnızca piyasa şartları değil, üreticinin maliyeti ve emeği de dikkate alınmalı.
Ben gittim, gördüm.
Fındığın nasıl toplandığını, nasıl patozdan geçirildiğini, nasıl kurutulduğunu ve nasıl ayıklandığını gördüm.
Bir fındık tanesinin arkasında ne kadar büyük bir emek olduğunu gördüm.
O yüzden bugün üreticinin sesine kulak vermek gerekiyor.
Son söz
Fındık Karadeniz insanının sadece geçim kaynağı değildir.
Fındık, Karadeniz insanının alın teridir.
O alın terinin hakkı verilmelidir.
Üretici kazanmalı, üretmeye devam etmeli.
Çünkü üretici kazanmazsa fındık da kazanmaz, Karadeniz de kazanmaz.